Blog

Ditjes en datjes...

Over hoe opvoeden vandaag òòk kan!

Die meer empathische benadering op school en in de crèche: hoe dan?

Gisteren schreef ik deze blog. Daarin beschreef ik de volgende situatie:

 

“Juf, die jongen heeft me pijn gedaan!” Een jongen – laat ons hem Bart noemen – komt huilend aangelopen.

De juf neemt Bart – die duidelijk overstuur is – aan de kant:

“Je bent toch al groot. Je stopt nù met wenen.”

Bart loopt naar de jongen toe die hem heeft pijn gedaan – laat ons hem Jan noemen – en probeert hem te schoppen.

Vervolgens loopt Bart huilend naar een bank. Daar zit hij stil voor het komende uur. Alleen.

 

Trouwens... Jan bleef achter met een schaamte/schuldgevoel waar hij ook alleen mee zat. Voor hem was het uitblijven van een oplossing ook een zware last om te dragen. Hij liep er een hele poos ongemakkelijk bij. 

 

Na het schrijven van de blog zat ik te denken. Het probleem voor mij is, dacht ik, dat kinderen hier niets uit leren. Geen empathie, geen sociale skills, geen emotionele regulatie. Maar dat is het eigenlijk niet wat mij stoort. Wat me stoort is dat kinderen wél iets leren. Alleen... Niet iets wat hen uiteindelijk dient...

 

Wat in de situatie hierboven gebeurt is dat een kind - in trauma taal ofte de taal van het zenuwstelsel - in "shutdown" modus gaat na een ruzie die allicht vaak voorkomt. Je hebt vechten, vluchten, en dan bevriezen. Hier gebeurt het dat het kind, dat aangevallen werd, bescherming zocht, deze niet vond, en vervolgens... kwam de shutdown. Wanneer dit bevriezen vaak gebeurt, dan heeft dit een impact op het zelfbeeld van het kind en kan het een patroon installeren waarbij het kind bevriest wanneer het voor uitdagingen staat. Onze samenleving implementeert relatief weinig van de kennis die we momenteel hebben over de opbouw van een gezond zenuwstelsel én over trauma - en dat is een zeer jammere zaak.

 

Maar goed, hoe doe je het dan anders? Al die juffen en opvoeders, die zo veel te doen hebben? Die voor zo veel kinderen tegelijk moeten zorgen... Doen ze het dan weer niet goed genoeg? 

Het is een immense klus, kinderen op-voeden, hen de juiste voeding geven om gezond en wel te leven. Het is zeker een grote klus in een samenleving die continu onder stress en spanning staat. Toch kunnen kleine aanpassingen een zeer groot effect hebben. Ook hoeven ze niet zo lang te duren. Bovendien... brengen ze een positieve spiraal teweeg waar iedereen baat bij heeft.

 

Als juf of opvoeder kan je je gewoon voornemen om aan elke interactie zoals hierboven beschreven één positieve noot toe te voegen; één moment of fragment van "gezien worden"; van "regard" zoals ze in het Engels zo mooi zeggen.

 

Het zou zo kunnen klinken "je zal wel geschrokken geweest zijn toen Jan je pijn deed." 

of "ouch! ik kan me voorstellen dat dat echt niet leuk was."

 

Vaak kan je als leerkracht/opvoeder dan al merken dat er iets verandert in de energie van de kinderen die aanwezig zijn. Je geeft hen kracht om zich terug te engageren om het probleem zelf op te lossen - en dat zullen ze ook vaak doen.

 

Wil je toch iets verder gaan? Of heb je het voorgaande toegepast en zijn er kriebels om meer te doen?

 

Op dagen waarop je de uitdaging wil en kan aangaan, kan je ook stellen: "dat klinkt alsof de situatie helemaal uit de hand is gelopen. Hebben jullie hulp nodig om ze op te lossen? Vertel me eens wat er precies is gebeurd..."

Vervolgens zouden interventies klinken als "oh en toen Bart je schop nam terwijl jij net je kasteel aan het bouwen was werd je heel boos hé."

...

"En toen sloeg je Bart..."

 

Vaak komt dan een

"Ik wou dat eigenlijk niet doen. Sorry." (weer een probleem van de baan - je hoeft de kinderen niet te verplichten om sorry te zeggen!)

 

"Nee, jij wou niet dat Bart je schop nam en wist niet goed hoe je het hem kon vertellen."

"En jij Bart, jij wou echt de schop meteen hé, want jij had er al zo lang op gewacht!"

 

 "Wat zouden jullie de volgende keer kunnen doen in zo'n situatie?"

 

Om dan af te sluiten:

"Dank je jongens voor het gesprek"

 

 

Een paar minuutjes, langer hoeft het eigenlijk echt niet te duren...

 

Ook mooi is het natuurlijk, wanneer leerkrachten of opvoeders hun oog reeds hebben op conflicten, maar een "verder uit de hand lopen" kunnen helpen voorkomen:

 

"Ik zie dat je boos bent op Bart én ik kan je hem niet laten slaan. Wil je op mijn hand duwen?" (hier laat je het kind toe om de lichaamsbeweging te maken die hij of zij wilt maken en dit op een gepaste manier - pas als het lichaam "ontladen" is ga je verder praten)

 

"Je wilt echt niet dat hij je schop pakt want jij zit middenin je spel... Dat is lastig!"

 

Je laat een pauze en merkt -meestal - dat de jongens het vandaar zelf wel oplossen... 

 

 

Het zijn alvast wat ideetjes voor korte en haalbare interventies op school of in de opvang! Voor meer informatie, contacteer me gerust!