Blog

Ditjes en datjes...

Over hoe opvoeden vandaag òòk kan!

Wat een scheiding zo lastig maakt voor kinderen: deel 2

Eén blogpost over opvoeding is me altijd bijgebleven, al kan ik hem niet meer terugvinden in de doolhof die het internet soms is. De auteur van de blogpost beschreef hoe kinderen schaamte als onderdeel van hun identiteit (in plaats van als een emotie die passeert) ontwikkelen. Er gebeurt iets: een kind valt, iemand reageert boos op het kind, een kind laat een glas vallen, enzovoort. Een kind zal op zo'n moment schaamte voelen. Om het zelfbeeld van het kind te vrijwaren is het belangrijk dat een hechtingsfiguur het kind op zo'n manier geruststelt dat het kind kan herstellen van de schaamte die hij voelt. Dus niet “Ja dat komt ervan hé als je zo wild bent” maar “Je bent gevallen. Ik ben er voor jou.” Dus niet “Natuurlijk wordt de juf boos op je als jij zò doet” maar “Ik kan me voorstellen dat je geschrokken was toen de juf zo reageerde.” Dus niet: “Jij onhandig jong” maar “Ik weet dat je het glas niet wou breken. Dingen vallen soms.”

 Flickr Commons, Billie Grace Ward

Flickr Commons, Billie Grace Ward

 

Wij ouders zijn mensen. We verliezen wel eens ons geduld of praten met een luide stem. We komen soms bestraffend uit de hoek. Wanneer je kinderen observeert, dan merk je dat ze in het geval dat een ouder zo reageerde vanuit zichzelf de andere ouder opzoeken. Ze gaan alsnog op zoek naar iemand die hen effectief kan geruststellen; die hen verbondenheid kan schenken. Bij éénoudergezinnen is zo'n “backup” niet of zelden voorhanden. Hierdoor staan kinderen vaker alleen met hun angsten wanneer een ouder toch zijn of haar geduld verliest. Dit kan niet alleen leiden tot meer angsten maar ook tot meer schaamte bij kinderen.

 

In een situatie waarin ouders gescheiden zijn kan het helpen wanneer er voldoende “ruimte voor de overgang” van de éne ouder naar de andere ouder gelaten wordt. Kinderen zullen deze momenten aangrijpen om lastige situaties die zich voordeden in het bijzijn van slechts één ouder aan te kaarten wanneer beide ouders samen zijn; iets wat vaak té veel lef vraagt (voorbij hun comfort zone) wanneer ze alleen met de ouder zijn. De ouders kunnen het kind ondersteunen door zo'n gesprekken van het kind niet al te persoonlijk te nemen en het kind toe te laten om bij de andere ouder te ventileren wat misschien niet zo fijn is geweest voor hem of haar. Kaderen ouders daarentegen zo'n ventileren in de eventuele strijd tussen de ouders onderling, dan betalen kinderen hiervoor vaak de prijs. Is de andere ouder niet beschikbaar voor deze opdracht? Kijk of je in je omgeving andere mensen kan vinden die zo'n vertrouwenspersoon kunnen/willen zijn voor je kind.

 

Natuurlijk is het zo dat ook in twee-oudergezinnen kinderen niet altijd gevrijwaard blijven van “bevestigde schaamte”. Ook ouders die als koppel samenleven spannen soms bewust samen om een kind een “lesje te leren” of ze vinden het hun taak om aan de zijde van de juf of een andere autoriteitsfiguur te staan. Kinderen voelen dan al snel dat hun ouders niet “in hun team” zitten. Dit kan leiden tot boze en droevige gevoelens bij het kind, hetgeen er voor kan zorgen dat kinderen wrok ervaren die de dagelijkse “flow” in huis negatief beïnvloed (machtsstrijd). De oefening is dus om aan de zijde van je kind te gaan staan terwijl je als ouder je kind nuttige feedback kan geven over hoe hij of zij op een andere manier in de desbetreffende situaties kan staan – of er mee kan omgaan. Zo'n feedback is het meest effectief wanneer het kind zich geliefd voelt! Opvoeden via schaamte, schuld of angst - hoe ingeburgerd ook - heeft vaak een tegenovergesteld effect.

 

Deel 1 ook lezen? Klik hier.

Deel 3 lezen? Klik hier.