Blog

Ditjes en datjes...

Over hoe opvoeden vandaag òòk kan!

Wat is het “motto” van jouw gezin?

Laatst besefte ik in welke mate ik ben opgegroeid met de – vaak impliciete – actiemodus “doe toch normaal, wat ook je omstandigheden zijn.” Of ook: “praat niet te veel over de diepe wateren in je, scheur maar lekker aan de oppervlakte.”

 Flickr Commons, Kat Grigg

Flickr Commons, Kat Grigg

 

Vaak merk ik dat in gezinnen zo een “kernmotto” heerst. Het is niet één slogan, maar een soort van impliciet “clusterbegrip” dat het reilen en zeilen in een gezin bepaalt. Het is een uitvalsbasis van waaruit – veelal onbewust – wordt opgevoed; een regel die richting geeft bij het oplossen van belangrijke vraagstukken.

 

Zo stond ik laatst voor een zeer emotioneel en acuut dilemma. Het advies dat ik kreeg was: “Anderen doen dat toch ook?” Uit de irritatie met welke de zin werd uitgesproken maakte ik op: “doe nu toch eens normaal.” Ik nam halsoverkop een “normale” keuze, één die helemaal niet bij mij paste. Nadien voelde ik me boos, schuldig; ik voelde spijt.

 

Wat had ik eigenlijk gewenst? Dat iemand me op dat moment had begeleid om dichter bij mijn waarheid te komen: “Je lijkt te twijfelen. Wat vind je zelf? Waarom? Kunnen we dit scherp krijgen zodat je de voor jou juiste beslissing neemt? Wat voel je in je lichaam?”

 

Ik ga ervan uit dat er een diep innerlijk weten is over wat ok is voor ons en wat niet; wat passend is voor onze unieke situatie. Dit heeft niet altijd met een “ja” of “nee” te maken, maar betreft bijvoorbeeld ook een tijdsdimensie: “ja, ik wil dat wel, maar ik voel dat morgen te vroeg is voor...” Dit zou naar voor kunnen komen uit zo'n begeleidend gesprek: een gesprek naar de waarheid van de persoon over wie de beslissing gaat. Misschien komt uit zo'n gesprek dat de persoon in kwestie meer informatie nodig heeft. Enzovoort.

 

De impact van een gezinsmotto op kinderen is groot. Het kan hen sturen in de richting van kracht en autonomie of… net een ontbreken ervan. Vaak komen kinderen hier maar met veel moeite van los, en blijft het naar boven komen in – zoals hierboven beschreven – momenten waarin de nood het hoogst is (lees: de stress). Vandaar dat ik het zo belangrijk vind om me heel bewust te zijn van het motto waar ik voor sta, in mijn gezin. Zodat ik zelfs aan mijn dochter de kans kan geven om zich hier bewust toe te verhouden. Het motto dat ik momenteel aanhoud is – het zal niet verbazen: “Is dit de juiste keuze voor jou? Nu? Wat zegt je lichaam?” Met andere woorden, Ik wil weten wie JIJ bent, zodat je als JEZELF in het leven kan staan.” Met vallen en opstaan, want dat motto had lang geen plaats in mijn leven.

 

Kinderen die zelf ouder worden kiezen vaak “tegenovergestelden”. Voelen dat je niet in je eigen waarheid kan staan druist echter zo in tegen de basislogica van leven dat het traumatiserend kan zijn; zeker wanneer deze logica lang is aangehouden. “Ik mag niet bestaan” of “ik mag niet bestaan als mezelf” en je krijgt een logica van wegkwijnen, wegcijferen van het zelf, anorexia ook. Bovendien brengt het de relatie met onze kinderen schade toe. Jammer genoeg is “doe nu toch eens normaal” de modus vivendi in de omgang met kinderen (en hun ouders), zeker wanneer ze het moeilijk hebben (hetgeen zich uit in “gedragsproblemen”, “tantrums”, “labels”, enzovoort). Precies dan is het in veel gevallen de moeite waard om werk te maken van “aarden” in het zelf, in het lichaam om de eigenwaarde en autonomie op een natuurlijke wijze te herstellen. Anders raakt immers niets echt opgelost.

 

Ouders en kinderen wisselen wel vaker van motto over de generaties heen. Toch is het hard werken om deze verandering in het dagelijkse leven waar te maken. Een gezinsmotto van je gezin van herkomst is vaak je “automatische piloot”. Hoezeer hij ook is geautomatiseerd, je eigen stem is altijd aanwezig. Gelukkig maar. De weg terug is één van verbinding, met elkaar en via elkaar met het zelf, vaak door een opnieuw verbinden met de taal van het eigen lichaam. Precies dit kunnen we ook onze kinderen leren. Door de manier waarop we met hen praten wanneer ze het moeilijk hebben; door de manier waarop we hen begeleiden bij het maken van moeilijke keuzes; door het voorbeeld dat we zijn en stellen.**

 

Het begint vaak bij hoe we met onszelf praten in moeilijke situaties. Durven we het anders doen?

 

Wat is jouw motto?  

 

** Kinderen die hiermee in keuzes kunnen en mogen staan zullen vaak op hun ritme dezelfde keuzes maken dan die die we eigenlijk voor hen (van hen?) willen. Zonder die gevaarlijke "trade-off": extrinsieke motivatie...