Blog

Ditjes en datjes...

Over hoe opvoeden vandaag òòk kan!

Geen enkele ouder is perfect... Nu we dat weten, wat dan?

We maken allemaal fouten.

 

Allemaal?

 

Allemaal.

 "Parents" by Oli Joy, Flickr Commons

"Parents" by Oli Joy, Flickr Commons

 

Maar wat doen we daar nu mee?

 

“Sja” zeggen – het lijkt de meest voorkomende optie in onze cultuur. Sommigen steken zich weg achter de slogan “iedereen maakt wel fouten” of “niemand is perfect” en vermijden zo écht te luisteren naar de pijn van hun kinderen (en van zichzelf). Anderen doen dan weer uitermate hun best om te doen alsof hun neus bloed of niet te begrijpen wat hun kinderen (en hun eigen gevoelens) hen vertellen.

 

Moedigen beslissen om diep in hun eigen gevoel rond te snuisteren. Wanneer kinderen boos zijn over iets, dan hebben ouders meestal een diep innerlijk weten over wat er is gebeurd. Aan de herinneringen die onze kinderen triggeren zijn vaak pijnlijke gevoelens verbonden. Hier naar durven kijken vereist een grondig zelfonderzoek en dat kan informatie opleveren die niet makkelijk te verteren is. Het zelfonderzoek herinnert ons onze eigen pijn – hetgeen gebeurde in onze relatie met onze kinderen én onze jeugdtrauma's. Het is echter alleen door deze pijn werkelijk te helen dat de energie die deze opslorpt ook werkelijk vrij komt. We kunnen onze kinderen dan leren hoe ze zich van hun verleden kunnen vrijmaken: door ruimte te maken voor pijn en door deze niet te ontlopen. Want, onderzoek toont het veelvuldig aan, de pijn ontlopen is een onmogelijke opdracht. Immers, tijd heelt niet alle wonden. Deze blijven in ons systeem rondhangen en zo om heling vragen. Ons lichaam en onze geest willen één ding: dat we onszelf kunnen zijn – helemaal.

 

Wat nog belangrijker is dan leren uit onze fouten is om ze toe te geven naar onze kinderen toe. We kunnen onze kinderen pas werkelijk horen in hun boosheid wanneer we er voor open staan om naar onze eigen “lastige gevoelens” te kijken. Dit is belangrijk voor onszelf, omdat we enkel dan blokkades in ons eigen systeem kunnen opheffen. Het is nog belangrijker voor onze kinderen. Wanneer onze kinderen aangeven dat ze het moeilijk hebben gehad met aspecten van onze opvoeding krijgen we een kans om hen alsnog te zien, om alsnog hun emoties te reguleren. Grijpen we deze kans niet, dan riskeren we dat onze kinderen zich nog meer onbegrepen voelen en dat ze opnieuw verzanden in een spiraal van onmacht, en grote gevoelens (o.a. depressie, angst). Op elk moment dat ons kind met grote gevoelens komt, hebben we de kans om onze relatie te herstellen, onszelf en ons kind te helen. Als ouders is dit onze opdracht. Het kan niet de taak zijn van onze kinderen om ons als ouders te “sparen” of zelfs te “helen”. Als ouder zijn en blijven we altijd verantwoordelijk voor de relatie die we hebben met onze kinderen.

 

Eén kenmerk van een veilige hechting bij een persoon is dat die persoon de relatie met een ander vooropstelt en deze belangrijker acht dan de bescherming van het eigen ego. Met andere woorden, een veilig gehecht persoon kan oprecht luisteren naar feedback van anderen, is hier nieuwsgierig naar, kan deze innemen en er rekening mee houden in zijn omgang met de ander.

 

Hoe ziet het eruit wanneer iemand daarentegen zichzelf beschermd? Er komt nooit een gesprek op gang over de boosheid of het verdriet dat bij een kind of bij een ouder leeft. Of het klinkt: “wij hebben jou toch ook opgevoed, hebben we het dan niet goed gedaan misschien?” Kortom, in plaats van werkelijk te luisteren naar de ander, en de ander te ondersteunen in zijn of haar ik-zijn – een proces van groei dat uiteindelijk alle kinderen nodig hebben om ten volle op hun eigen benen te staan – maken we dat luisteren ondergeschikt aan de noodzaak die we voelen dat de ander ons goed doet voelen over onszelf (en ons opvoeden).

 

Wanneer we dit toepassen op onze kinderen is er een situatie van rolomkering: in plaats van onze kinderen te voeden en hen zichzelf te laten ontplooïen, maken we hun individuatie onderschikt aan onze emotionele nood: we willen dat ze ons bevestigen in ons ego. Op die manier kunnen kinderen zich niet werkelijk vrij maken van hun ouders en zullen ze ook telkens twijfelend in hun beslissingen staan. Op een onbewust niveau zal de vraag altijd meespelen: “als ik kies voor wat echt juist is voor mij, zal ik mama of papa dan niet kwetsen?” Een vraag waar kinderen überhaupt niet mee bezig horen te zijn. Bovendien kunnen ze het gevoel hebben ze niet boos mogen zijn, hetgeen dan weer nefaste gevolgen kan hebben voor hun andere intieme relaties. Zo kunnen ze regelmatig anderen over hun (gezonde) grenzen heen laten stappen. De boosheid en de bijbehorende mechanismen die hun ego heeft ontwikkeld om met gekwetstheid in relatie met de ouders om te gaan blijven bovendien “in hun systeem.”

 

Weten dat mama en papa sterk genoeg zijn om feedback te tolereren, om zichzelf onder ogen te zien en ook eventuele moeilijke situaties met hun kinderen kunnen trotseren, net dàt geeft de basisveiligheid aan kinderen; een basisveiligheid die ze nodig hebben om hun zijn te ontwikkelen.

 

Hét obstakel voor ouders om dit waar te maken is vaak een eigen onveilige hechting. Mama of papa voelen zich onzeker over zichzelf en kunnen dit proces om bijbehorende redenen niet aangaan. Belangrijk is dan dat mama en/of papa bereid zijn om aan zichzelf te sleutelen om de eigen integratie van het zelf alsnog te bewerkstelligen zodat ze toch nog een model en container kunnen zijn voor het proces van de kinderen. Enkel op deze manier kan vermeden worden dat trauma's van generatie op generatie verder woekeren.

 

De vruchten die je kan plukken nadat je zo moedig dit proces bent gegaan zijn niet te onderschatten. Ik zet ze even op een rij:

– je voelt je als ouder dichter bij jezelf komen

– je voelt je meer “in charge” in je leven

– je relatie met je kinderen krijgt een heel nieuwe dimensie, is van een andere kwaliteit

– je eigen verleden wordt geheeld

– je staat anders in al je andere relaties, gedraagt je anders op het werk

– je ervaart meer betekenisvolheid in het leven

– je ziet je kinderen (meer) floreren.

 

Dus, als je merkt dat je jezelf gaat beschermen wanneer je kinderen boos zijn, pauzeer dan even en stel je open. Wees nieuwsgierig. Stel vragen. Weet dat het goedkomt. Voor jou en je kind. Maar… Er is geen andere weg dan er door heen...