Blog

Ditjes en datjes...

Over hoe opvoeden vandaag òòk kan!

De 8 continenten van het ouderschap

Met vallen en opstaan tracht ik mijn dochter een basis mee te geven die haar toelaat op te groeien in verbinding met zichzelf, anderen, en de wereld. Ik hoop dat ze – eens ze het huis uit is – weinig tot geen energie te steken heeft in het “ont-leren” van haar jeugd.

 

Ik heb intussen gelezen gelezen gelezen en ervaren ervaren ervaren. Al het heerlijke en het – achteraf bekeken misschien ook heerlijke maar in het moment ronduit harde – uitdagende. Fouten maken kon (en kan), én ik zou (zal) niet wijken van mijn pad en doelstelling. Dat betekent: van fouten leren, mezelf steeds meer integreren als mama en als persoon. Heel worden en mijn dochter uitnodigen tot "heel-zijn".

 

Gaandeweg heb ik ontdekt dat er zo'n 8 velden zijn waar ik mijn “oog op heb” wanneer ik me in een uitdagende fase bevindt van het ouderschap (we hebben ze allemaal!). Ik ga deze lijst even na wanneer mijn dochter en ik in een strijd verzeild raken om iets. Of wanneer ik voor een belangrijke keuze sta. Of gewoon wanneer ik voel dat er "iets aan de hand is" en ik niet duidelijk kan zeggen wat dan precies. De lijst helpt me om in de hitte van het moment - wanneer ik me verblind voel doordat ik helemaal in de situatie zit - terug een open perspectief te genereren op wat werkelijk speelt. Dat geeft me dan weer te vrijheid om te ageren in plaats van te reageren. Mijn ervaring leert dat elk veld voor iets belangrijks staat. Ben ik er blind voor dan heb ik later vaak spijt van hoe ik me gedragen heb. 

 

Hier lees je over die 8 continenten die op mijn landkaart staan, de landkaart die me door het ouderschap gidst. Alle 8 zijn sterk met elkaar verbonden. Tegelijk is het nuttig om af en toe ook eens een “check-up” in te plannen van elk van de domeinen afzonderlijk. Het stelt één en ander scherp - althans dat vind ik! Hopelijk is dit even nuttig voor jou als het is voor mij!

 

 

1. Hechting

 

De relatie die je hebt met je kind vormt de basis voor de opvoeding, en – inderdaad – voor hoe je kind in het leven staat. Een kind dat zich verwelkomd en geliefd voelt, wat het ook ervaart, is een kind dat op zijn ouders kan vertrouwen – als de gidsen in zijn of haar leven. Het is een kind met een solide basis.

 

Checklist: hoe loopt die relatie met mijn kind? 

 

(bezorgd of alles wel goed gaat? Lees dan ook even deze blogpost)

 

 

2. Hoe praat ik met mijn kind?

 

Welke woorden gebruik ik wanneer ik met mijn kind praat? Wanneer mijn kind zich zo overweldigd voelt dat hij of zij maar blijft huilen of schreeuwen? Welke woorden gebruik ik wanneer mijn kind iets wilt (en ik eigenlijk iets anders wil)? Welke woorden gebruik ik om mijn kind te vertellen dat ik hem of haar graag zie? Versterken mijn woorden de intrinsieke motivatie en autonomie van mijn kind of net niet? Zijn ze geweldloos?

 

Checklist: hoe praat mijn kind tegen mij en wat vertelt dit over hoe ik met mijn kind praat? Hoe wil ik dat mijn kind tegen zichzelf praat? Praat ik op dit moment zo met mijn kind?

 

(meer lezen? haal ook dit boek eens in de bib!)

 

 

3. Welke subtiele signalen geef ik mee aan mijn kind?

 

Welke subtiele energie zit er onder mijn woorden? Ongeduld? Een subtiele dwang (waartegen een kind hoe dan ook zal reageren)? Angst (dat mijn kind niet zal luisteren of niet zal slapen of wat dan ook)? Een subtiel afkeuren? Ongemak met de sterke emoties van mijn kind? Irritatie? Liefde? Het maakt een wereld van verschil hier op te letten (en voor “liefde” te kiezen)!

 

Checklist: geef ik met mijn lichaam een ander signaal mee aan mijn kind dan dat wat ik zeg? Probeert mijn brein niet te oordelen maar schreeuwt mijn lichaam oordelen uit? Tijd om even te ademen!

 

 

4. Wat doe ik zelf – of, welk voorbeeld geef ik aan mijn kind?

 

Hoe sta ik zelf in de wereld? Hoe communiceer ik met mijn kind (hoe je kind communiceert met andere kinderen kan je hier een heleboel over vertellen)? Hoe bedank ik iemand? Hoe begroet ik iemand en neem ik afscheid? Hoe ga ik om met mijn spullen? Met mijn tijd? Met mijn emoties?

 

Kinderen nodigen ons vaak uit tot een bepaalde spelvorm wanneer ze met iets zitten. Zo kunnen ze bijvoorbeeld urenlang “mama” spelen of hun beer eindeloos laten “vallen” om van ons te leren hoe je iemand verzorgt wanneer hij pijn heeft. Trap niet in de val om spel "maar als een spel” te zien. Het is dé voornaamste manier waarop kinderen leren!

 

Checklist: ga ik met deze situatie op een manier die aansluit bij wat ik wens voor mijn kinderen en wat ik hen vertel?

 

 

5. Traumatiserende ervaringen

 

Een traumatische ervaring kan ook de “flow” waarin een kind zijn of haar kindertijd beleeft én het opvoedingsproces verstoren. Heel wat kinderen die in onze samenleving een “label” opgeplakt krijgen dragen daadwerkelijk diep vanbinnen een pak droefheid mee.

 

Heel wat “standaard” situaties kunnen (maar moeten niet) voor een gevoelig kind traumatiserend zijn: een kind laten huilen, een medische ingreep, een scheiding, enzovoort. Let op de signalen van je kind en neem geen onnodige risico's!

 

Checklist: heeft je kind iets beleeft wat traumatiserend zou kunnen zijn en vermoed je dat het er sterk op heeft gereageerd? Zoek gepaste hulp voor jezelf en je kind. 

 

 

6. Familiepatronen

 

Plots merk je dat je in een patroon verzeild bent geraakt dat je ten stelligste wou vermijden. De meesten onder ons kijken met gemengde gevoelens terug op onze kindertijd. Van bepaalde dingen zeggen we: “die wil ik doorgeven”. Van andere: “hier kies ik voor een andere aanpak.”

 

Tot... In een onbewaakt moment… Je klinkt als je eigen ouders. Een ideaal moment om jezelf te helen!

 

Checklist: doe de oefening: wat vond ik prima lopen in mijn eigen kindertijd en wat niet? Wat betekent dit voor mij als ouder? Hang een checklist aan je frigo! (écht)

 

7. Zelf-regulatie

 

Voel ik me “clean” om de ruimte te bewandelen die tussen mij en mijn kind in zit?

Draag ik nog vanalles mee van op kantoor? Spanning na een ruzie met mijn partner? Onrust van in de file te staan?

Ja? Adem dan eerst 5 maal diep in en uit. Zorg dat je ergens je verhaal kwijt kan. 

 

Kinderen voelen zich snel verantwoordelijk voor onze emoties – en nemen zo de rol van ouders op waardoor een een “omkering” plaats vindt. We bewijzen hen echt een dienst wanneer we eerst voor onszelf zorgen. Een les die we met vallen en opstaan leren – maar hé, niet slecht voor onszelf ook niet, toch?

 

 

8. “de psychologische 5”

Vooral in momenten van crisis kan het nuttig zijn deze 5 in de gaten te houden. Zo blijf jij als ouder lekker bij jezelf - en dat laat je kind toe om lekker bij zichzelf te blijven.

* Projectie: waar je iets wat je zelf voelt bij een ander – je kind – legt. Soms voel je iets in relatie tot iemand anders en leg je dàt bij je kind – ik zeg maar wat: je wordt kregelig naar je kind toe maar eigenlijk ben je boos op je partner/baas/... Of jij voelt je angstig wanneer je kind voor het eerst naar school gaat en je gaat er vanuit dat je kind dit ook voelt. Herkenbaar?

 

* Projecties of boodschappen kunnen door een kind “ingeslikt” worden – een kind gaat ze dan echt geloven en die projecties gaan dan deel uitmaken van het zelfbeeld van een kind. Bijvoorbeeld: “jij bent altijd al een lastig iemand geweest” of “je bent te gevoelig”, … (“introjection”)

 

* Symbiose: waar twee mensen zo in elkaars veld zitten dat ze moeilijk kunnen onderscheiden “wie wie” is of welke gevoelens tot wie behoren.

 

* (“Retroflection”) waarbij een kind misschien geen boosheid of woede durft te uiten en daarom zichzelf pijn doet – zoals soms het geval is bij nagelbijten of eetproblemen bijvoorbeeld.

 

* Deflectie: waar er binnen een familie defensief met gevoelens omgesprongen wordt – het kan bijvoorbeeld zijn dat deze worden afgeschermd door zeer ironisch te reageren of door van alles een grapje te maken. Of nog, door de slagzin “jongens huilen niet" in te zetten. Op zo'n moment voelt een kind zich niet welkom met zijn of haar gevoelens - met wie hij of zij is. 

 

 

't Is een heel pak informatie en het vraagt wat oefening om het tot een kort en krachtig instrument te maken, maar ik vind deze lijst ontzettend handig om op zak te hebben. Weet ik precies waar ik mee bezig ben, waar ik mee moet stoppen en waar ik mee aan de slag kan. Ik vind hem helemaal werken!