Blog

Ditjes en datjes...

Over hoe opvoeden vandaag òòk kan!

Opvoeden anders bekeken: je kind "reguleren"

Ik lees wel vaker Engelstalige boeken over opvoeden. “To discipline” staat daar dan. Ik kan er niet omheen: ik heb een pak connotaties bij de term “to discipline” – en in mildere vorm ook bij de term “opvoeden”. Zo lijkt het mij alsof de termen ergens impliceren dat een kind – de “natuur” van een kind – gecorrigeerd dient te worden. Want anders… Want anders… Zou het wel eens slecht kunnen aflopen.

 

Dit dreigement zit als een paniek in de hoofden van velen onder ons ouders – ook vaker dan ik zou willen in dat van mij. Niet gek, want dit dogma gaat al 7 generaties lang mee. Pas maar op, of je kind zal jou gaan overheersen, je kind zal snotverwend worden, je verknalt het voor eeuwig als je niet stelselmatig (en meteen!) de gekende opvoedkundige methodes van controle en overheersing toepast. Dus je kind doet iets wat voor jou eigenlijk niet fijn voelt en je schiet in een paniek: “o nee, het loopt helemaal mis! Ik voed een kind op dat niet luistert, help!”

 

Eén van de mooiste en meest geruststellende adviezen die ik ooit heb gehoord is dat het beste wat we voor een kind kunnen doen op de lange termijn is om die lange termijn los te laten. Om gewoon bij ons kind te zijn – aanwezig – en om daarvan te genieten. Om hem of haar te geven wat hij of zij nodig heeft. In elk Nu. Wat een bouwstenen!

 

 Flickr Commons, Randen Pederson

Flickr Commons, Randen Pederson

Zelf ben ik onlangs de kracht van het woord “reguleren” gaan ontdekken.

Waarop stoelt een gezonde hechting? Op een ouder die het zenuwstelsel van het kind en later ook het emotionele leven van het kind gepast kan reguleren. “Reguleren” laat meer ruimte voor liefde, voor begrip – zo vind ik althans – dan opvoeden, of “disciplineren”. Reguleren gaat uit van vertrouwen, van de goedheid van de impuls die een kind op ons afstuurt. Die impuls - hoe uitdagend ook - sturen we zoals een bedding de stroming stuurt (en ja hoor, die kan best krachtig zijn!). Voelen we dat ons kind “uit zijn of haar oevers treed” – bijvoorbeeld wanneer de ouder een tijd niet beschikbaar was om te reguleren (denk maar aan depressie of burn-out of zelfs door de geboorte van een broertje of zusje) of wanneer een kind om één of andere reden meer aandacht vraagt omdat hij of zij onveilig is gehecht – dan vinden we rust bij diezelfde mantra. Ik kan nù mijn kind extra helpen bij het reguleren. Ik kan het zenuwstelsel reguleren, evenals de emotionele chaos.

 

Opvoeden zien als reguleren maakt beslissingen in het nu een pak eenvoudiger. Een niet-gereguleerd systeem is een systeem dat in een angstige vlucht- of vechtrespons schiet, zoals zo vaak het geval is bij kinderen die een uitdagende periode achter de rug hebben of onveilig gehecht zijn. Hun stress-systeem werd overbevraagd. Opvoeden zien als reguleren biedt ook in die uitdagende opvoedingssituaties rust. Kan ik het zenuwstelsel van mijn kind nu reguleren? Kan ik de emoties van mijn kind nu reguleren? Je kind heeft dan de ervaring van veilig te zijn. De vlucht- of vechtrespons gaat kalmeren. Je kind leert (opnieuw) dat zijn omgeving een veilige haven is.  

 

Wanneer een kind aangeeft dat hij of zij zichzelf niet meer kan reguleren - dat hij of zij overgevraagd is, dan uit zich dit vaak in angst of in agressie (vluchten of vechten). Heel vaak voelen opvoeders zich door dit gedrag bedreigd. Een courante respons is om te gaan "pushen" (het kind "te motiveren" om voorbij zijn of haar grens te gaan) of om te dreigen/straffen. Een kind voelt zich dan vaak nog minder veilig. Het kind beweegt steeds verder van ons én van zichzelf weg. Opvoeden - ook in uitdagende situaties - zien als reguleren schijnt licht op wat het kind eigenlijk nodig heeft. Een heel lichaamsgeoriënteerden en emotioneel georiënteerde ondersteuning met als doel: regulatie. Vaak wanneer ons kind vlucht of vecht voelen we als ouders of opvoeders zélf dat onze "primal panick" of elementaire paniek getriggerd wordt. Het is dan ook zaak om eerst onszelf te reguleren. Vaak komen we hier in de problemen omdat velen van ons zélf hebben geleerd om met ons intellect ons lichaam en onze emotie weg te redeneren, eerder dan ons systeem daadwerkelijk te reguleren. Dit laatste is echter een noodzakelijke basis om werkelijk, gegrond en met compassie aanwezig te zijn bij het kind waar we voor zorgen, zodat hij en zij mee kan surfen op de golven van ons vertrouwen.

 

Het is dan ook zaak om eerst onszelf te reguleren. Vaak komen we hier in de problemen omdat velen van ons zélf hebben geleerd om met ons intellect ons lichaam en onze emotie weg te redeneren, eerder dan ons systeem daadwerkelijk te reguleren. Dit laatste is echter een noodzakelijke basis om werkelijk, gegrond en met compassie aanwezig te zijn bij het kind waar we voor zorgen, zodat hij en zij mee kan surfen op de golven van ons vertrouwen.