Blog

Ditjes en datjes...

Over hoe opvoeden vandaag òòk kan!

Opvoeden met “natuurlijke consequenties”: hoe gaat dat?

In haar boek “Parenting Without Borders” (een must-read, mama's en papa's!) beschrijft Christine Gross-Loh een situatie die zich afspeelt in een klasje -met kinderen van 3 tot 6 jaar- in Denemarken. Op een koude winterdag (natùùrlijk gaan de kinderen naar buiten!) gaat de klas naar de baai. Onderweg anticiperen de kinderen enthousiast: ze willen zwemmen in de zee. De begeleider glimlacht maar zegt verder niets: hij zegt niet dat het water te koud zal zijn; hij zegt niet dat ze niet mogen / kunnen zwemmen. Hij zegt enkel: “We zullen het ijs moeten breken én we hebben maar één kleine handdoek mee die jullie kunnen gebruiken als jullie weer uit het water komen.” De kinderen knikken en kleden zich uit. De begeleider kijkt toe. De kinderen breken een stukje ijs en dippen hun voetjes in het ijskoude water. Ze roepen en tieren. De begeleider helpt de kinderen snel hun voeten af te drogen en zich aan te kleden. Geen van de kinderen ging verder in de zee, en allen leerden ze hoe koud het zeewater is in Denemarken in de winter. Ook niet onbelangrijk: ze hadden dolle pret!

Dit is een mooi voorbeeld van hoe opvoeden met natuurlijke consequenties werkt.

Iets dichter bij huis leerde ik mijn dochter een gebaar voor “koud”. Al gauw kreeg ze het teken onder de knie en ging ze het gebruiken. Ik vond het dan ook geen probleem om haar zonder jas naar buiten te laten gaan als ze die niet aan wou. Op die manier legde ik mijn dochter niet op dat “het koud was” – ze heeft het vaak ontzettend warm wanneer ik al lang iets extra's aangetrokken heb - en liet ik haar vrij om met haar lichaam temperatuurverschillen te exploreren. Soms kwam ze naar me toe: “brrr!” zei ze dan en dan maakte ze het gebaar dat ze wel een extra laag kon gebruiken. Die extra laag had ik altijd bij.

Ik zie ouders heel vaak in gevecht met hun kind: “Doe die jas nù aan! Nù!” “Gooi niet met zand. Wat zei ik?!?” “Niet op de glijbaan klimmen, dat is gevaarlijk! Stop of we gaan naar huis!” Het is echter vaak zo dat hoe dwingender we als ouder ons kind ervan willen overtuigen dat - dit of dat - moet, een kind zich daar des te meer tegen gaat verzetten. Ouders laten het kind uiteindelijk vaak begaan maar blijven boos. Komt er dan een gevolg (het kind heeft kou, heeft last van zand in de ogen of valt) dan klinkt het “Zie je wel! Ik had het je gezegd! In het vervolg kan je maar beter luisteren!” of “Nu moet je niet komen zagen hé. Het is je eigen fout!”

Hoe verschillend is het om een kind de autonomie te laten om te ervaren hoe de wereld eruit ziet en hem of haar met liefde bij te staan op die ontdekkingstocht. We spreken heus niet over grote pijnen. Meestal zal bijvoorbeeld het klimmen uitstekend gaan en heeft je kind je vertrouwen mogen ontvangen. Valt je kind toch? Ontvang hem of haar dan met liefde. Dit is meteen waarom opvoeden met natuurlijke consequenties zijn verdiensten heeft: we geven kinderen de kans om met hun lichaam – eerder dan via de mentale schema's van de volwassenen die voor hen zorgen - het leven te be-leven. We overbeschermen hen niet. Zo ervaren ze dat ze na een val weer kunnen opstaan.

Wat ik dan deed vòòr mijn dochter het gebaar voor “koud” kende? Ik plande extra tijd in mijn dagschema. Zo was er ruimte voor haar om haar jas niet aan te willen doen en kon ik luisteren naar de andere noden zie ze had. Soms merkte ik dat ze gewoon eerst nog pipi moest doen of dat ze zich moe voelde. Soms wou ze gewoon de jas niet aan. Ik liet haar dan de stof van haar jas voelen en gaf haar tijd om te wennen. Moesten we toch heel dringend ergens heen dan vertelde ik haar dat ìk me onzeker voelde om haar zonder jas naar buiten te laten gaan. Een basisprincipe van opvoeden met natuurlijke gevolgen is immers dat je je kind geen betekenissen oplegt. Een kind krijgt zelf de kans de wereld in te voelen en om van daar uit een wereldbeeld op te bouwen.

Maar wat doe je dan als je kind onder een auto loopt?” Het is een vraag die ouders vaak stellen om te “bewijzen” dat opvoeden met natuurlijke gevolgen nonsens is. Kinderen waarnaar geluisterd wordt en die in rekening gebracht worden bij dagdagelijkse beslissingen zullen verbazend reageren wanneer de ouder een écht dringend appèl op hen doet. Beperk de momenten waarop je op zo'n manier ingrijpt tot de strikt noodzakelijke en niet enkel je kind kan de wereld vrij exploreren: als ouder zal je via de ontdekkingen van je kind de wereld ook anders gaan bekijken. Zo kan je bijvoorbeeld merken dat het helemààl ok is dat je dochter van 1,5 jaar de glijbaan opklimt. Of leer je dat je kind wél communiceert dat het naar de WC moet, heel lang voor het zindelijk is. Of hoe veel plezier kinderen kunnen hebben wanneer ze de wereld ontdekken en hoe verbazend snel ze verbanden leggen. De moeite waard!

 

 

Karen De Looze is opvoedingscoach bij Opvoeden Vanuit Verbinding. Stuur gerust een email naar blijgehecht@gmail.com of volg Opvoeden Vanuit Verbinding op Facebook!