Blog

Ditjes en datjes...

Over hoe opvoeden vandaag òòk kan!

Ouders en grootouders: een spannende relatie?

Elke grootouder zei het wel eens: “Gelukkig hoef ik hem/haar niet op te voeden! Ik kan gewoon mijn kleinkinderen verwennen!” We horen de slagzin vaak. Hij onthult iets over de rol die grootouders in onze cultuur toebedeeld krijgen. Ze mogen maar wat graag op de kinderen passen, maar bemoeien zich liefst niet te veel met de opvoeding. Grootouders hebben minder en minder expliciet zeggenschap over de opvoeding van kleinkinderen.

Toch is er vaak een strijd gaande over de opvoeding van (klein)kinderen tussen ouders en grootouders, ouders en hùn schoonouders, en die wordt teruggedrongen naar een impliciet niveau. “Ik wil wel op de kinderen passen, maar in mijn huis volgen we mijn regels!” of “Luister maar niet naar oma, die weet toch niet hoe het er vandaag aan toe gaat?” Grootouders hebben een pak levenservaring die vaak niet wordt aangesproken wegens te “ouderwets”. Ouders willen gewoon zélf hun weg gaan, met vallen en opstaan. Voor vele grootouders is het schipperen tussen luisteren naar de ouders of doen wat voor hen juist voelt. Voor vele ouders is het een continu afwegen: wat zie ik door de vingers en waar sta ik erop dat de grootouders de richtlijnen van onze opvoeding volgen? Voor ouders kan het frustrerend zijn dat oma en opa soms resoluut ingaan tegen zaken die zij belangrijk vinden in de opvoeding. Vaak is dit het begin van een machtsstrijd waarin het kind een actieve rol gaat spelen: “Waarom mag ik hier nooit eens iets? Bij oma en opa is het veel leuker!” Oma en opa verwennen graag en ouders voelen zich hier niet altijd even goed bij. Grootouders durven op hun beurt al eens hun band met de kleinkinderen versterken, ten koste van de ouder: “Je mag geen snoep van mama, maar ssst. van oma mag het wel!”

Hoewel de invloed van oma en opa aan de éne kant is teruggedrongen naar de vrije tijd, oefenen zij anderzijds een behoorlijke invloed uit op de kleinkinderen. De relatie van grootouders met hun kleinkinderen is er één van diepe affectie en grootouders laten zich dan ook gelden als rolmodel. Mama en papa gaan vaak allebei uit werken en wanneer een ziek kind niet naar de crèche kan springen oma en opa vaak in. Of ze vangen de kleinkinderen elke week een paar dagen op. Soms brengt deze zorg oma, opa en hùn kinderen dichter bij elkaar. Ze delen verhalen over “de (klein)kinderen” en verdiepen hun band. Vaak zijn er ook spanningen. Veel van de spanningen die opduiken in de relatie tussen ouders en grootouders zijn diepgeworteld. Ouder worden doet iemand stil staan bij de opvoeding die hij of zij zélf kreeg. En grootouder worden vraagt van oma's en opa's dat ze hun invloed op de eigen zoon of dochter nog meer dan tevoren loslaten. Bovendien is er reeds een communicatiepatroon opgebouwd – door de jaren heen – tussen ouders en grootouders, en dit bemoeilijkt vaak een open communicatie over meningsverschillen. Zo kan de impliciete strijd wel eens "uitbarsten" maar is het niet altijd evident dat zo'n uitbarsting ook leidt tot een gesprek waarbij ouders en grootouders zich elk erkend voelen en er constructief naar een oplossing voor het meningsverschil gezocht wordt.

Al deze spanningen hebben soms nare gevolgen. Een recent artikel in De Standaard legde een duidelijk probleem bloot: in geval van een scheiding wordt vele grootouders (en dan vooral aan vader's kant) enig contact met hun kleinkinderen ontzegd. Intussen bestaan er hulpgroepen voor grootouders die hun kleinkinderen (bijna) nooit zien.

Opvoeden Vanuit Verbinding staat voor een opvoeding die ouder en kind ziet als team. Het is even belangrijk om ook tussen ouders en hùn ouders zo'n dynamiek te faciliteren. “Ouder worden” biedt een unieke gelegenheid aan ouders en grootouders om hun band te versterken. Alleen vergt dit soms inzet en moed om een gesprek aan te gaan dat gevoelig ligt. Toch kan dit, en kunnen er oplossingen gevonden worden waar iedereen zich goed bij voelt! Ouders en grootouders kunnen dan zélf een team zijn in de zorg voor de (klein)kinderen.

Opvoeden Vanuit Verbinding organiseert grootoudercafés om het gesprek tussen ouders en grootouders te faciliteren. Opvoeden Vanuit Verbinding wil met deze cafés de rol van grootouders in de opvoeding eren. Met de cafés willen we een taboe doorbreken en ouders en grootouders een veilige context bieden om over opvoeding te praten. Om impliciete spanningen te bespreken op een manier zodat iedereen er de vruchten van draagt. En dan vooral de (klein)kinderen. Deze grootoudercafés willen eerst en vooral een laagdrempelige ruimte bieden waar grootouders met hun kleinkinderen kunnen genieten van elkaar, en van de aanwezigheid van andere kinderen en grootouders. Grootouders kunnen elkaar ontmoeten en ervaringen uitwisselen. Ze kunnen verhalen delen: hoe gaat opvoeding er vandaag aan toe en hoe was het vroeger? Hoe beleven we al deze veranderingen? Ook ouders zijn welkom om mee aan tafel te zitten. Iedereen die naar het café komt mag gewoon genieten, even rusten, gezellig samen zijn. Wie meer wil, krijgt meer. Zo mag er een gesprek ontstaan tussen ouders en grootouders over het wel en wee van het samen voor de (klein)kinderen zorgen. Opvoeden Vanuit Verbinding bewaakt dat het gesprek constructief verloopt en wel zo dat iedereen er baat bij heeft. Deelnemers die deze sprong wagen in het café gaan naar huis met de ervaring dat meningsverschillen opgelost kunnen worden op een heldere, klare en geweldloze manier, en dat een oplossing die zo werd bereikt beter voelt voor iedereen.